“Bạn đã báo sớm chỗ còn vướng, nhờ vậy cả đội kịp cùng tìm cách.” Thử đọc câu này như một ví dụ biên tập giả định. Người được cảm ơn có thể nhận ra một việc cụ thể mình đã làm, thay vì phải đoán điều gì nằm phía sau lời nhận xét rằng mình làm tốt.
Bạn có thể nghĩ đến một việc tương tự trong đội của mình. Một người đã kiểm lại tài liệu trước khi gửi. Một người đã nói rõ điều chưa biết. Một người đã giữ một lời hẹn. Khi nhớ đến họ, bạn đang nhớ một ấn tượng chung hay một hành động mà chính mình đã quan sát?
Trong phần “Nghệ thuật khen có dẫn chứng” của chương 19, sách Giàu Từ Bên Trong, Saga Tạ Minh Tuấn viết: “khen tính cách phải luôn kèm dẫn chứng.” Câu này ở trang 207. Từ đó, bạn có thể thử nhìn lại cách mình ghi nhận người khác trong những cuộc trao đổi hằng ngày.
Chọn một việc đã xảy ra
Một lời khen có thể bắt đầu từ sự chú ý. Bạn đã thấy người ấy làm điều gì? Việc đó diễn ra trong tình huống nào? Nó đã giúp công việc chung ở điểm nào mà bạn thực sự biết?
Hãy ghi lại bằng một câu mô tả. Chẳng hạn, trong một ví dụ giả định khác: trước khi gửi hướng dẫn, một thành viên đã đọc thử từng bước và chỉ ra chỗ còn thiếu. Nếu bạn trực tiếp thấy việc ấy, bạn có một dẫn chứng để nói về sự cẩn thận. Nếu chỉ nghe kể, hãy giữ rõ phần nào mình biết và phần nào còn cần hiểu thêm.
Bạn không cần chọn một thành tích thật lớn. Một bước nhỏ được làm tử tế cũng có thể là điều đáng ghi nhận. Điều cần thiết là bạn có thể gọi đúng tên việc đã xảy ra.
Nói điều bạn đã quan sát trước
Ở trang 208, tác giả tiếp tục làm rõ việc nêu dẫn chứng rồi mới gọi tên phẩm chất. Người nghe vì thế có một hành vi cụ thể để hiểu lời ghi nhận đang hướng đến đâu.
Bạn có thể thử nói theo trình tự: việc mình đã quan sát, tác dụng thực tế mình biết, rồi điều mình trân trọng. Đây là một cách thực hành biên tập từ gợi ý của sách, không phải một công thức nguyên văn của tác giả.
Ví dụ: “Trong lần bàn giao hôm qua, bạn đã ghi rõ phần còn vướng trước khi chuyển việc. Nhờ vậy, nhóm nhận tiếp biết cần hỏi thêm ở đâu. Mình trân trọng sự rõ ràng ấy.” Đây cũng là tình huống biên tập giả định; chỉ thay bằng câu chuyện của mình khi bạn thực sự có quan sát tương ứng.
Nếu chưa biết tác dụng của hành động, bạn có thể dừng ở việc đã thấy. Không cần thêm một kết quả đẹp để lời khen nghe đầy đặn hơn.
Giữ sự chân thành trong cách nói
Trong đoạn sách ở trang 207, tác giả đặt sự chân thành trước kỹ thuật. Vì vậy, bạn có thể xem lại câu mình định nói: điều này có đúng với cảm nhận và quan sát của mình không? Mình đang ghi nhận một việc, hay đang tìm cách khiến người kia phải đáp lại theo ý mình?
Một gợi ý biên tập là bỏ những so sánh với người khác và những kỳ vọng chưa được trao đổi. Bạn có thể ghi nhận phần việc hôm qua mà không gắn ngay một yêu cầu mới vào đó. Cũng nên chọn cách nói phù hợp với người nhận và bối cảnh, để lời cảm ơn được đón nhận tự nhiên.
Thử một lời ghi nhận trong tuần
Phần ứng dụng của chương, ở trang 211, gợi ý khen chân thành kèm dẫn chứng cụ thể và quan sát hành vi về sau. Bạn có thể bắt đầu bằng một việc thật trong tuần này, viết nháp một câu rồi nói vào lúc phù hợp.
Phiếu thực hành đi kèm giúp bạn tách ba phần: điều trực tiếp quan sát, tác dụng đã biết và điều mình trân trọng. Sau cuộc trao đổi, ghi lại phản hồi thực sự nghe được; nếu chưa có thì để trống. Một lần thực hành chưa đủ để kết luận đội ngũ đã thay đổi hay văn hóa đã hình thành.
Bạn muốn ghi nhận ai hôm nay, và dẫn chứng cụ thể nào khiến lời ấy có ý nghĩa với bạn?
Nguồn: Saga Tạ Minh Tuấn, Giàu Từ Bên Trong, chương 19 “Bài test máy lạnh”, phần “Nghệ thuật khen có dẫn chứng”, trang 207–208 và ứng dụng trang 211. Các ví dụ, trình tự ghi chép và phiếu đi kèm là phần thực hành biên tập, không phải nguyên văn sách.
Mở phiếu thực hành một lời khen có dẫn chứng
Tìm hiểu sách Giàu Từ Bên Trong · Đọc thử sách trên Treasury
