«Khởi Nghiệp Phiêu Lưu Ký – Start-up trước tuổi 30» của Tạ Minh Tuấn là một truyện kinh doanh: người kể là nhân vật Thành Toàn, cùng bạn thân Thành Nhân đi qua sáu người thầy, mỗi người trao một chìa khoá của «La Bàn Khởi Nghiệp». Bài này gom 14 câu trích nguyên văn, xếp theo bốn chủ đề: thị trường và lợi thế, đam mê, xã hội – pháp lý – nhân rộng, khởi đầu và thất bại.
Vì đây là truyện, mỗi câu đều ghi rõ chương và ai nói: lời một người thầy, lời mẹ của nhân vật, hay lời Thành Toàn kể lại. Trung tâm Gia Sư Riêng và ứng dụng Koso trong truyện là của nhân vật, không phải doanh nghiệp của tác giả.
Thị trường và lợi thế: lời Ông già Noel và người võ sư
Hai chìa khoá đầu tiên đến từ chương 02 «Ông già Noel và bài học về những đại dương» và chương 03 «“Tường cao, hào sâu” của người võ sư».
«Dòng sông nào chả chảy ra biển lớn. Thị trường ngách là một thị trường chứa đựng muôn vàn cơ hội tuyệt vời để phát triển.»
Chương 02 – lời Ông già Noel
Ông già Noel, người thầy đầu tiên, nói câu này khi Thành Nhân hỏi chọn «Sông ngách» có phải là chấp nhận làm nhỏ mãi không. Người thầy giải thích: ở thị trường ngách, doanh nghiệp non trẻ ít bị các công ty lớn để ý, và dòng sông ấy có thể vươn ra thành thị trường đại chúng.
«Làm nhanh chưa chắc đúng, nhưng làm đúng thì chắc chắn nhanh.»
Chương 02 – Thành Toàn ghi lại bài học của Ông già Noel
Câu đi kèm bảng «Market/Founder Fit» mà Ông già Noel tổng hợp: ghép từng loại thị trường với mức sáng tạo, khả năng huy động tiền và mức rủi ro người sáng lập chấp nhận được, để lựa chọn kỹ lưỡng trước khi bước vào thị trường.
«Và nếu chỉ dựa vào lợi thế cá nhân thôi thì chưa đủ, đó chỉ là nền móng cho bức tường thành.»
Chương 03 – lời người võ sư
Người võ sư nói câu này khi Thành Toàn kể đã học bảng Market/Founder Fit. Theo anh, chọn được thị trường hợp với mình chỉ mới là lợi thế cá nhân; doanh nghiệp phải xây thêm lợi thế cạnh tranh thì «vòng hào» mới đủ sâu, «bức tường thành» mới đủ cao.
«Nhưng giá thấp không phải là lợi thế, mà là hệ quả của lợi thế.»
Chương 03 – lời người võ sư
Người võ sư nói câu này khi liệt kê các lợi thế cạnh tranh: doanh nghiệp quản trị tốt, cắt giảm được chi phí mới có cơ sở bán giá thấp; công ty khởi nghiệp vội chạy theo giá thấp khi hệ thống chưa ổn định thì dễ chịu lỗ.
Hai câu đầu nằm trong phần trích Đại dương vàng, Nguyên lý IN – OUT, Market/Founder Fit; lời người võ sư về lợi thế cá nhân có trong phần «Tường cao, hào sâu» và lợi thế cạnh tranh. Cả hai đọc trọn trên Inti Treasury.
Đam mê, thói quen và cách phản ứng: lời vị giám đốc nhân sự
Chương 04 «“Giữ lửa trong tim” bằng ngọn nến của vị giám đốc nhân sự» kể người thầy thứ ba gõ cửa đúng lúc hai người sáng lập đang to tiếng với nhau vì những việc khó của trung tâm.
«Thành công là một sự lựa chọn – Lựa chọn phản ứng là lựa chọn thành công.»
Chương 04 – lời vị giám đốc nhân sự
Vị giám đốc nhân sự từng hỏi sinh viên: khi ai đó nói «Bạn sai rồi», ta phản ứng thế nào. Đòi người kia chứng minh mình sai, hay chứng minh họ đúng, đều khiến ta mất đi một người thầy. Câu trên khuyên chọn cách thứ ba: chân thành xin được chỉ dạy.
«Bởi đam mê quyết định con đường mình sẽ đi được bao xa, nên thành công chẳng bao giờ vượt quá giới hạn mà đam mê thiết kế.»
Chương 04 – lời vị giám đốc nhân sự
Đây là lý lẽ của người thầy về «Limit of Success», giới hạn thành công. Anh phân biệt đam mê kết quả với đam mê quá trình, và khuyên ai chưa tìm được đam mê quá trình thì tựa vào đam mê kết quả để có động lực, còn hơn ngồi chờ đam mê đến.
«Muốn có đam mê, hãy dám hành động, dấn thân, trải và nghiệm nhiều hơn!»
Chương 04 – lời vị giám đốc nhân sự
Khi Thành Toàn hỏi có công thức nào tìm ra đam mê, người thầy đáp là không có công thức, chỉ có một nguyên lý: hành động chưa chắc giúp tìm ra đam mê, nhưng không hành động thì chắc chắn không tìm ra. Đọc thêm bài Đam mê hay kỷ luật quan trọng hơn?
Xã hội, pháp lý và nhân rộng: lời ba người thầy tiếp theo
Chương 05 đến chương 07 trao ba chìa khoá xã hội, pháp lý và nhân rộng.
«Doanh nhân là người kiếm tiền bằng cách giải quyết vấn đề của người khác. Còn doanh nhân xã hội là người kiếm tiền bằng cách giải quyết vấn đề của xã hội.»
Chương 05 – lời anh doanh nhân xã hội
Người thầy thứ tư nói câu này sau khi chia ba cách kiếm tiền: mang lại giá trị, gây hại, hoặc vừa mang giá trị vừa gây hại cho người khác. Theo anh, chỉ cách thứ nhất xứng với chữ «doanh nhân», và khởi nghiệp chính là đi tìm, giải quyết vấn đề của xã hội.
«Bởi không thể có một nhân viên thành công trong một doanh nghiệp thất bại, không thể có một doanh nghiệp thành công trong một xã hội thất bại.»
Chương 05 – lời anh doanh nhân xã hội
Câu nằm trong lời căn dặn cuối buổi gặp. Ngay trước đó anh nhắc: nếu không phải là một phần của giải pháp thì ta là một phần của vấn đề. Từ đó anh kết luận: mọi doanh nhân, không riêng doanh nhân xã hội, đều cần xây dựng doanh nghiệp vì cộng đồng.
«Người doanh nhân bản lĩnh là người dám nhận trách nhiệm về mình và tìm ra giải pháp.»
Chương 06 – lời anh luật sư
Anh luật sư, người thầy thứ năm, ví pháp lý như một «thòng lọng vô hình»: lỏng khi doanh nghiệp còn nhỏ, siết dần khi doanh nghiệp lớn lên. Khi vướng chuyện pháp lý, theo anh, thay vì kêu «Định mệnh!», người đứng đầu nên nhận trách nhiệm và đi tìm giải pháp. Đây là lời nhân vật trong truyện, không thay cho tư vấn của luật sư.
«Con người không phải là tài sản quan trọng nhất của doanh nghiệp, mà con người phù hợp mới là tài sản quan trọng nhất.»
Chương 07 – lời «Ông trùm công nghệ»
«Ông trùm công nghệ», người thầy thứ sáu, nói câu này khi bàn về nhân rộng. Anh không cho rằng con người kém quan trọng, chỉ nhắc đừng để tăng trưởng phụ thuộc quá nhiều vào con người, mà hãy dùng tài năng của họ để xây hệ thống.
Khởi đầu, thất bại và chữ «thành toàn»
«Đừng chỉ sống như thể chỉ để duy trì sự sống. Hãy cất lên bản nhạc của đời mình!»
Chương 01 – lời mẹ của Thành Toàn
Mẹ Thành Toàn nói câu này khi trao cho con chiếc xe cub của gia đình để ủng hộ kế hoạch mở trung tâm gia sư. Đọc trọn đoạn này ở phần trích Gia Sư Riêng ra đời và lần gọi vốn bị từ chối trên Inti Treasury.
«Tóm lại, thất bại là mẹ thành công, nhưng tránh được thất bại thì vẫn hơn. Không sợ thất bại, nhưng không được dễ dãi với nó.»
Chương 08 – Thành Toàn kể
Ở chương 08, Thành Toàn đúc kết bài học chọn ý tưởng: không có đúng hay sai, chỉ có phù hợp hay không. Có những thất bại làm mất niềm tin, uy tín và các mối quan hệ, nên cách tốt nhất vẫn là lựa chọn đúng từ đầu.
«Vậy nên, thành nhân quan trọng không kém thành công, thậm chí là để thành công thì phải thành nhân trước đã.»
Thay lời kết – lời Thành Toàn
Ở «Thay lời kết», một bạn sinh viên hỏi ý nghĩa tên hai nhân vật. Thành Toàn giải nghĩa «thành nhân» là nên người qua cách đối nhân xử thế với gia đình, xã hội; rồi Thành Nhân giải nghĩa «thành toàn» là trọn vẹn, gồm cả thành công và thành nhân.
Đọc trọn và đặt sách
Trang sách Adventures in Entrepreneurship trên Inti Treasury có mục lục tám chương, phần đọc thử và bảy trang trích đoạn từ chương 01 đến chương 03. Sách giấy được giới thiệu trên trang sách Khởi Nghiệp Phiêu Lưu Ký trên Inti Books. Muốn nắm mạch truyện trước khi đọc, xem bài Tóm tắt sách Khởi Nghiệp Phiêu Lưu Ký: mạch truyện và 6 bài học.
Hỏi – đáp
Câu nói nổi tiếng nhất trong sách Khởi Nghiệp Phiêu Lưu Ký là gì?
Sách không tự xếp hạng câu nói nào. Những câu dễ nhớ là các câu được in tách riêng thành trích dẫn nổi trong trang sách, chẳng hạn «Làm nhanh chưa chắc đúng, nhưng làm đúng thì chắc chắn nhanh». Cuối chương 08 còn có sáu câu «thần chú» có vần, mỗi câu gắn với một chìa khoá của La Bàn Khởi Nghiệp.
Các câu trích trong truyện là lời của ai?
Cả 14 câu đều là lời nhân vật: người kể Thành Toàn, mẹ anh và sáu người thầy là Ông già Noel, người võ sư, vị giám đốc nhân sự, anh doanh nhân xã hội, anh luật sư và «Ông trùm công nghệ». Truyện giới thiệu người thầy thứ tư là tác giả cuốn «Trước bình minh luôn là đêm tối» nhưng không nêu tên. Công ty và con số trong truyện thuộc về nhân vật.
Sách Khởi Nghiệp Phiêu Lưu Ký có hay không?
Sách hợp nếu bạn thích học kinh doanh qua truyện và cần một khung dễ nhớ để soát ý tưởng: sáu chìa khoá thị trường, lợi thế, đam mê, xã hội, pháp lý, nhân rộng. Sách không hợp nếu bạn cần hướng dẫn thủ tục lập công ty hay hồ sơ gọi vốn chi tiết. Ví dụ doanh nghiệp trong sách nên đọc như minh hoạ ở thời điểm viết.
Đọc thử sách Khởi Nghiệp Phiêu Lưu Ký ở đâu?
Trên Inti Treasury, trang sách có mục lục tám chương, phần đọc thử và bảy trang trích đoạn từ chương 01 đến chương 03, trong đó có phần Ông già Noel giảng về Tứ Cầu và phần người võ sư nói về «tường cao, hào sâu». Sách giấy được giới thiệu trên trang sách của cuốn này tại Inti Books.
Tóm tắt cả cuốn: Tóm tắt sách Khởi Nghiệp Phiêu Lưu Ký: mạch truyện và 6 bài học
