Theo góc nhìn tâm linh của tác giả Tạ Minh Tuấn, khi chết đi ta không mang theo được của cải hay danh tiếng, mà mang theo tâm thức: những phẩm chất đã rèn và những điều lành đã gieo. Ý này nằm ngay ở phụ đề cuốn «Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì».
Phụ đề ấy viết: «Những gì khi chết đi bạn mang theo được, đó mới thực sự là bạn». Đây là niềm tin và cách nhìn của tác giả, không phải một kết luận khoa học hay giáo lý của riêng truyền thống nào; mỗi người, theo đức tin của mình, có thể có câu trả lời khác. Bài viết tóm lại cách hai cuốn sách của ông trả lời câu hỏi này, kèm một bài tập nhỏ để bạn tự chiêm nghiệm.
Câu hỏi nằm ở giữa cuốn sách
Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì là tuyển tập hơn 50 bài viết ngắn, chia hai nửa: «Thành công là một sự lựa chọn» và «Hạnh phúc bắt đầu từ Một». Ở giữa là trang «Thành Toàn», rồi tới bài mang tên sách, và ngay sau đó là một trang để trống với những dòng chấm, dành cho người đọc tự viết câu trả lời.
Bài trung tâm mở bằng hình ảnh đời người như một bản trường ca mà mỗi người tự viết từng nốt nhạc, không ai sống thay hay chọn thay mình được. Rồi bài đặt câu hỏi:
«Khi kết thúc hành trình đời này, tôi muốn được nhớ đến vì điều gì?» – Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì
Bài viết nối câu hỏi ấy với câu hỏi ở phụ đề. Điều người khác còn nhớ về ta và điều ta mang theo được, theo tác giả, đều đến từ một chỗ: những gì ta đã sống và đã gieo.
Của cải ở lại, tâm thức đi cùng
Bài viết mời người đọc nhìn những tờ tiền của nhiều quốc gia: người được in lên đó hiếm khi là người mải mê theo đuổi tiền bạc, mà là người sống vì điều lớn hơn tiền bạc. Xa hơn nữa là những bậc như Đức Phật, Jesus, Lão Tử: không nhà cửa, không tài sản, không để lại di sản vật chất nào. Theo tác giả, các vị để lại tâm thức, và chính điều ấy còn mãi với thời gian.
Từ đó, bài viết đổi nghĩa chữ «được nhớ đến». Đó không phải tham vọng để lại tên tuổi, mà là nhân quả, duyên lành, phước đức mình đã gieo; là rung động và hạt giống mình trao lại cho người khác. Câu kết của bài có lẽ là câu nhiều người sẽ muốn chép lại:
«Chỉ những gì bạn thực sự mang theo khi chết đi, mới là điều bạn thật sự sở hữu.» – Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì
Bài còn để ngỏ một khả năng dịu dàng: có người đi đủ xa trên đường tỉnh thức đến mức không còn cần ai nhớ đến mình, chẳng phải vì cái tôi, mà vì đã hoà vào sự sống.
Vậy cụ thể là những gì? Câu trả lời từ hai cuốn sách
Bài trung tâm không lập danh sách. Nó chỉ gợi hỏi: điều mình để lại là sự thật, tình thương, sự buông xả hay một hành trình tỉnh thức? Đọc cùng những bài khác của tác giả, câu trả lời hiện ra rõ hơn.
- Phẩm chất, không phải thành tích. Bài «Phép màu của sống chậm» khuyên chăm bồi phẩm chất hơn là gom góp thành tựu, và đừng đổi sự tử tế lấy thành tích. Sống chậm, theo bài viết, không phải trì hoãn mà là sống sâu.
- Những điều lành đã trao đi. Bài «Hãy nhắm mắt… và nhớ lại giây phút hạnh phúc nhất trong đời bạn» cho rằng giây phút ấy hiếm khi là lúc ta có nhiều tiền nhất, mà thường là lúc ta trao đi một điều gì đó từ một trái tim chân thật.
- Mười lăm phẩm chất. Trong Bạn Luôn Có Cơ Hội Thứ 2, một cuốn khác của tác giả, cùng câu ấy, chỉ khác một chữ, được đặt làm trang đề cho phần «Những phẩm chất thiêng liêng». Phần này gồm mười lăm chương: cân bằng, thịnh vượng, niềm tin, tự chữa lành, tha thứ, kiên nhẫn, tự tin, chính trực, can đảm, tối giản, trắc ẩn, tập trung, thấu hiểu, kiên định và bình an. Cách sắp đặt ấy cho thấy, với tác giả, những gì mang theo được chính là phẩm chất.
Cũng trong cuốn ấy, sách viết rằng thước đo của sự trưởng thành tâm linh không nằm ở việc ta thấy được gì, mà ở việc ta trở thành ai khi trở lại đời thường.
Nếu hôm nay là ngày cuối cùng
Một bài khác trong Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì mang tên «Nếu hôm nay là ngày cuối cùng của kiếp này…». Điều bất ngờ là tác giả không định làm gì lớn lao. Ông hình dung mình vẫn làm những việc rất đỗi bình thường của một ngày, chỉ khác là làm chúng với sự có mặt trọn vẹn, điều bài viết gọi là «ý thức phi thường». Lý do ông đưa ra: với ông, mỗi ngày đều đã được sống như một ngày cuối.
Góc nhìn này kéo câu hỏi «mang theo được gì» về lại hiện tại. Nếu thứ đi cùng ta là tâm thức và phẩm chất, thì chúng không được chuẩn bị vào phút cuối, mà được gieo trong từng việc bình thường của hôm nay.
Hiểu vô thường để thương người đang ở bên
Bài «Thử thách tâm linh: quán chiếu một tấm hình gia đình» đề nghị một bài tập: chọn một tấm hình cũ đông đủ nhiều thế hệ, ngồi yên, thở sâu và nhìn thật kỹ từng khuôn mặt; rồi giữ tấm hình, mỗi năm đem ra nhìn lại. Theo bài viết, sẽ đến lúc trên tấm hình ấy xuất hiện những chỗ trống, và đó là vô thường. Hiểu vô thường, tác giả viết, không khiến ta buông xuôi mà giúp ta sống sâu hơn: trân quý từng bữa cơm chung, thôi coi ai là hiển nhiên, lắng nghe nhiều hơn. Ông còn tin rằng người đi trước vẫn tiếp nối trong ta, trong giọng nói, dáng đi, cách ta thương con cái.
Nếu bạn đang ở bên một người thân sắp ra đi, bài người thân sắp mất nên làm gì và nên nói gì, dựa trên hai chương về cái chết trong Bạn Luôn Có Cơ Hội Thứ 2, có thể giúp ích hơn.
Thử trong 5 phút: một dòng cho trang để trống
- Ngồi yên, thở chậm vài hơi.
- Nhớ lại một giây phút hạnh phúc nhất của bạn. Lúc ấy bạn đang có được điều gì, hay đang trao đi điều gì?
- Viết một câu trả lời cho câu hỏi của sách: khi kết thúc hành trình đời này, mình muốn được nhớ đến vì điều gì? Một câu thật lòng là đủ.
- Chọn một việc nhỏ trong hôm nay làm cho câu ấy thật hơn một chút: một lời cảm ơn, một cuộc gọi, một việc tử tế.
Nếu bạn vừa mất người thân, hãy để bài tập quán chiếu tấm hình gia đình lại cho một lúc lòng đã lắng hơn. Nội dung bài mang tính chia sẻ và chiêm nghiệm theo góc nhìn của tác giả, không thay cho hỗ trợ tâm lý hay y tế; nếu nỗi buồn, cảm giác trống rỗng kéo dài hoặc có lúc bạn nghĩ tới việc làm hại bản thân, hãy dừng lại và tìm ngay người thân tin cậy, bác sĩ hoặc gọi cấp cứu 115.
Hỏi – đáp
Khi chết đi con người mang theo được gì?
Theo góc nhìn của tác giả Tạ Minh Tuấn trong sách Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì, của cải, nhà cửa, danh tiếng đều ở lại; thứ đi cùng ta là tâm thức, gồm những phẩm chất đã rèn và những điều lành đã gieo. Đây là niềm tin tâm linh của tác giả, không phải kết luận khoa học.
Câu «những gì khi chết đi bạn mang theo được» nằm ở đâu trong sách?
Đó là phụ đề của sách Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì, và ý này được viết rõ trong bài mang tên sách nằm giữa cuốn. Trong Bạn Luôn Có Cơ Hội Thứ 2, cùng câu ấy, khác một chữ, là trang đề của phần Những phẩm chất thiêng liêng, gồm mười lăm chương về các phẩm chất như tha thứ, kiên nhẫn, chính trực, trắc ẩn, bình an.
Nghĩ về cái chết có khiến mình buồn hay sợ hơn không?
Có thể, nhất là khi bạn đang trải qua mất mát. Theo sách, hiểu vô thường không nhằm làm ta buông xuôi mà để ta sống sâu hơn và trân quý người đang ở bên. Hãy đi chậm, chọn bài tập nhẹ như nhớ lại một giây phút hạnh phúc. Nếu nỗi sợ hay buồn bã kéo dài, hãy dừng lại và tìm người có chuyên môn hỗ trợ.
Làm sao trả lời câu hỏi mình muốn được nhớ đến vì điều gì?
Sách không đưa đáp án chung mà để một trang dòng chấm ngay sau bài mang tên sách cho người đọc tự viết. Bạn có thể bắt đầu bằng một câu thật lòng, rồi tự hỏi điều ấy có hiện ra trong cách mình sống hôm nay không. Theo tác giả, điều được nhớ đến là kết quả của những gì mình đã gieo.
Tóm tắt cả cuốn: Tóm tắt sách Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì: nội dung, bài học
Đọc thêm từ sách
- Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì trên Inti Treasury: giới thiệu, mục lục và phần đọc thử.
- Về phẩm chất như thước đo của linh hồn: đọc trọn phần Đâu là dấu hiệu của một linh hồn thực sự trưởng thành? của Bạn Luôn Có Cơ Hội Thứ 2 trên Inti Treasury.
- Cùng chủ đề phẩm chất, từ một cuốn khác của tác giả: bài trưởng thành tâm linh là gì.
- Trang sách Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì trên Inti Books.
