Không có thất bại chỉ có bài học: hiểu đúng qua một tự truyện

Câu «không có thất bại, chỉ có bài học» đọc qua chương 7 tự truyện Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối: dấu hiệu, phản hồi, hai lần chỉnh hướng của tác giả và điều câu nói không có nghĩa.

Mục lục

«Không có thất bại, chỉ có bài học» nghĩa là một kết quả chưa như ý chỉ thành thất bại khi ta dừng hẳn; nếu còn làm tiếp, nó là phản hồi cho biết mình cần chỉnh gì. Tự truyện «Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối» của Tạ Minh Tuấn diễn đạt ý này bằng chữ «dấu hiệu».

Cần nói rõ một điều: sách không dùng đúng chữ «bài học» trong câu này. Tên chương 7 của Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối là «Không có thất bại, chỉ có những “dấu hiệu”», và trong chương, tác giả dùng lần lượt ba chữ dấu hiệu, tín hiệu và phản hồi. Vì thế những cách nói người đọc hay tìm, như «không có thất bại chỉ có bài học» hay «không có thất bại chỉ có phản hồi», đều trỏ về cùng một ý; bài này đọc ý ấy qua sách của tác giả.

Dấu hiệu, phản hồi, bài học: sách nói gì?

Theo chương 7, khi một kế hoạch được đem ra làm thật, nó «ma sát» với thực tế, và thứ ta nhận lại là những phản hồi cho biết mình đang làm đúng hay làm sai. Việc của người làm là tỉnh táo lắng nghe các dấu hiệu ấy rồi dựa vào đó điều chỉnh hướng đi. Nói cách khác, bài học không tự đến: nó chỉ thành bài học khi ta đọc được tín hiệu và đổi cách làm.

Chương 24 nhắc lại ý này trong một câu gần như y hệt, chỉ thay chữ dấu hiệu bằng chữ tín hiệu. Ở tuyển tập Khởi Nghiệp Thông Minh Theo Phong Cách TMT của cùng tác giả, bài «Năng lực khởi nghiệp có thể được đào tạo?» nói về nguồn của bài học: khoảng 80% đến từ sai lầm của chính mình, 20% từ sai lầm của người đi trước. Theo bài viết, học từ sai lầm của người đi trước cho ta những tín hiệu quý để nhận ra con đường mình sẽ đi, để dù chọn đúng hay sai, sau mỗi quyết định ta đều khôn ngoan hơn.

Câu chuyện phía sau: hai «tín hiệu» trong chương 7

Tín hiệu thứ nhất đến từ lần khởi nghiệp đầu tiên, khi tác giả còn là sinh viên. Nhóm của ông định xây một mạng xã hội kết nối người tổ chức sự kiện với người đi sự kiện. Nhưng nhóm thiếu một người của chính mình đủ sức làm cầu nối giữa ngôn ngữ kỹ thuật và ngôn ngữ kinh doanh, nên sản phẩm cứ trì hoãn mãi và không bao giờ ra mắt được. Nhóm vẫn ở lại với nhau, đổi hướng sang dịch vụ truyền thông kỹ thuật số cho doanh nghiệp; ba tháng đầu không có hợp đồng nào, sang tháng thứ tư mới có khách đầu tiên, rồi công ty lớn dần. Với tác giả, dự án cũ không phải một thất bại mà chỉ là một trải nghiệm, một tín hiệu cho biết cần chỉnh gì.

Tín hiệu thứ hai khó chấp nhận hơn. Khi công ty tăng trưởng vượt quá khả năng lãnh đạo của mình, tác giả bị đưa khỏi vai trò đồng điều hành sang một chức danh mà ông gọi là chỉ để cho có. Ông kể mình rất buồn, nhưng rồi hiểu đó là một dấu hiệu khác: trong kinh doanh, có lúc phải lùi ra (Step out) để có thể bước vào lại (Step in). Ông nhận trọn trách nhiệm về mình, tập trung phát triển bản thân ở vai trò mới, và một thời gian sau trở lại ban giám đốc.

Chương 7 còn một đoạn kết ít ai chờ đợi: sau khi tác giả rời đi, công ty ấy về sau phải làm thủ tục phá sản. Ông gọi đó là sự kết thúc, nhưng là kết thúc để khởi đầu.

Khởi nghiệp thất bại khác với thất bại trong khởi nghiệp

Chương 7 khép lại bằng một khung chữ mà có thể coi là cốt lõi của ý «không có thất bại». Câu mở đầu của khung phân biệt hai điều nghe rất giống nhau: «Khởi nghiệp thất bại khác với thất bại trong khởi nghiệp.» Theo khung chữ, thất bại trong khởi nghiệp chỉ là một trạng thái tạm thời trên đường đến thành công; có thể hiểu khởi nghiệp thất bại là khi người ta bỏ hẳn con đường ấy.

«Thất bại chỉ thực sự khi ta dừng lại hoàn toàn và không bao giờ hành động nữa. Còn bằng không, không có thất bại, chỉ có những dấu hiệu!» – Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối, chương 7

Tuyển tập Khởi Nghiệp Thông Minh nói cùng ý theo cách khác. Bài «Give up…» tách bỏ cuộc khỏi thất bại, còn bài «5 loại thất bại» xếp cao nhất là thất bại một cách thành công: chưa đạt, nhưng đã học được điều thật và tiến thêm một bước. Ngược lại, lặp lại đúng cách làm cũ rồi gọi đó là kiên trì thì, theo sách, là thất bại một cách thất bại.

Câu nói này không có nghĩa là gì

  • Không có nghĩa là không được buồn. Chính tác giả kể mình rất buồn khi bị giáng chức; điều ông làm là không để nỗi buồn thành điểm dừng.
  • Không có nghĩa là đổ lỗi cho hoàn cảnh. Ở chương 7, ông viết nguyên nhân thất bại thì có hàng nghìn, nhưng nguyên nhân gốc rễ nhất là chính mình chưa đủ giỏi, và ông chọn nhận trọn trách nhiệm.
  • Không có nghĩa là liều. Ở chương 19, tác giả nói tinh thần doanh nhân là cân bằng giữa dám dấn thân và chuẩn bị tốt, giữa văn hóa chấp nhận thất bại và việc giảm thiểu tỷ lệ thất bại.
  • Không có nghĩa là làm lại y như cũ. Một tín hiệu chỉ có ích khi ta đổi cách làm theo nó.

Nếu bạn cần một quy trình cụ thể để biến một lần vấp thành bài học, bài học từ thất bại: quy trình 6 bước trên Inti Books đi theo hướng đó; bài này dừng ở cách hiểu câu nói.

Thử trong 5 phút: đọc tín hiệu từ một lần vấp

  • Sự việc: viết một dòng về việc gần đây chưa như ý, không kèm lời phán xét.
  • Tín hiệu: thực tế đang nói gì với mình? Khách chưa cần, mình chưa đủ sức ở vai trò này, hay nhóm đang thiếu một người?
  • Phần của mình: điều gì thuộc trách nhiệm của mình, không đổ cho hoàn cảnh?
  • Chỉnh hướng: một thay đổi nhỏ làm được trong tuần này. Nếu cần lùi lại một bước để rèn thêm, ghi rõ khi nào quay lại.

Nội dung là chia sẻ và kinh nghiệm rút từ sách, không thay cho hỗ trợ chuyên môn. Nếu cảm giác thất bại kéo dài kèm mất ngủ, chán nản sâu hay tuyệt vọng, hãy dừng lại và tìm người thân, chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ phù hợp.

Hỏi – đáp

Câu không có thất bại chỉ có bài học có trong sách nào?

Đúng từng chữ thì không. Ý này nằm ở chương 7 tự truyện Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối của Tạ Minh Tuấn, với tên chương «Không có thất bại, chỉ có những “dấu hiệu”»; chương 24 lặp lại ý đó với chữ tín hiệu. Trong chương 7, tác giả giải thích dấu hiệu là những phản hồi mà thực tế trả lại khi ta đem kế hoạch ra làm thật.

Không có thất bại chỉ có phản hồi nghĩa là gì?

Nghĩa là mỗi kết quả, dù không như ý, đều mang thông tin cho biết mình đang đi đúng hay sai. Theo chương 7 của sách, việc cần làm là tỉnh táo lắng nghe những phản hồi ấy rồi điều chỉnh hướng đi. Câu nói chỉ đúng khi ta thật sự đổi cách làm; còn lặp lại cách cũ thì phản hồi bao nhiêu cũng không thành bài học.

Khởi nghiệp thất bại khác thất bại trong khởi nghiệp thế nào?

Theo khung chữ cuối chương 7 sách Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối, thất bại trong khởi nghiệp chỉ là một trạng thái tạm thời trên đường đến thành công, và thất bại chỉ thực sự khi ta dừng lại hoàn toàn, không hành động nữa. Có thể hiểu khởi nghiệp thất bại là trường hợp sau. Vì vậy, với tác giả, chừng nào còn chỉnh hướng và làm tiếp thì chưa có thất bại, chỉ có dấu hiệu.

Câu nói này có phải cách né tránh trách nhiệm không?

Trong sách thì không. Ngay ở chương 7, tác giả viết nguyên nhân gốc rễ nhất của thất bại là chính mình chưa đủ giỏi, và kể mình nhận trọn trách nhiệm khi bị giáng chức. Coi thất bại là dấu hiệu, theo cách ông kể, là nhìn thẳng vào phần của mình để sửa, không phải tìm một cái tên dễ nghe cho sai lầm.

Tóm tắt cả cuốn: Tóm tắt sách Trước Bình Minh Luôn Là Đêm Tối: nội dung, bài học

Đọc thêm từ sách