Theo sách «Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì» của Tạ Minh Tuấn, thành công và hạnh phúc không cần xếp trước sau, vì chỉ có một trong hai thì đều chưa đủ. Sách đề nghị một thứ tự khác: thành nhân, rồi thành công, rồi Thành Toàn.
Thành Toàn, theo cách dùng riêng của tác giả, là lúc thành công, hạnh phúc và bình an nội tâm cùng có mặt. Câu hỏi cái nào đến trước là trục của cả cuốn sách. Nửa đầu mang tên «Thành công là một sự lựa chọn», nửa sau là «Hạnh phúc bắt đầu từ Một», và ở giữa là trang «Thành Toàn». Bài viết dưới đây đi qua những bài trong sách bàn trực tiếp về quan hệ giữa hai điều ấy, đặc biệt dành cho những ai đang thấy mình thành công nhưng không hạnh phúc.
Vì sao có người thành công nhưng không hạnh phúc?
Bài mở đầu sách, «Thành Toàn – đích đến của một cuộc đời có ý nghĩa», đặt câu hỏi mà theo tác giả ít ai chịu dừng lại để hỏi: thành công rồi thì sao? Sách cho rằng thành công đạt được bằng sự vội vã, bằng cách hy sinh phần tinh khôi nhất trong mình, thì sớm muộn sẽ phản bội chính người đạt được nó. Nhiều người lên tới đỉnh cao chỉ để thấy đó là đỉnh của nỗi cô đơn: đứng giữa tràng pháo tay mà bên trong như một sa mạc lạnh.
Bài «Người thành công có cần thiền không?» nói gọn hơn: con người luôn tìm hai thứ là thành công và hạnh phúc; có người thành công rực rỡ mà không tìm thấy bình an, cũng có người sống giản dị mà trọn vẹn. Theo tác giả, thành công có thể đạt bằng cố gắng, nhưng thành công bền vững cần được xây bằng sự tỉnh thức; thiếu điều đó, thành tựu bên ngoài chỉ như lâu đài xây trên cát. Một bài ở nửa sau, «Chán – dấu hiệu của một linh hồn đang thức tỉnh», xem cảm giác chán giữa lúc đủ đầy như lời mời quay vào bên trong. Nội dung sách và bài này mang tính chia sẻ, thực hành, không thay cho thăm khám hay tư vấn chuyên môn: nếu cảm giác trống rỗng kéo dài, kèm mất ngủ hay mất hứng thú với mọi thứ, hãy dừng lại và tìm người có chuyên môn phù hợp.
Thành Toàn: khi thành công, hạnh phúc và bình an cùng có mặt
Bài mở đầu phân biệt ba điều: thành công gắn với việc đạt được điều mình muốn, hạnh phúc gắn với việc bằng lòng với điều mình đang có, còn Thành Toàn là sống đúng với linh hồn mình. Tác giả gói lại thành một phép cộng: “Thành công + Hạnh phúc + Bình an từ nội tâm = Thành Toàn.” Trong sách, chữ Thành Toàn được viết hoa và mang nghĩa riêng của tác giả, khác với nghĩa quen thuộc «thành toàn cho ai»; đây cũng không phải một thuật ngữ khoa học.
Điều đáng chú ý là thứ tự. Sách viết rằng thành công thật sự phải bắt đầu từ thành nhân: rèn nhân cách, trí tuệ, lòng từ bi và một hệ giá trị hợp với Đạo. Từ đó thành công mới nở hoa, và sau cùng là thành toàn. Sách cũng nói rõ: không thành công thì vẫn có thể thành nhân, và điều ấy đã là đúng. Như vậy, câu hỏi «cái nào đến trước» được thay bằng một câu hỏi khác: mình đang xây trên nền móng nào?
Thành công trả lời câu hỏi mình có gì. Hạnh phúc trả lời câu hỏi mình đang sống thế nào. Thành Toàn hỏi thêm: đi hết đoạn đường ấy, mình còn là mình không?
Thành công là một sự lựa chọn
Bài mang tên nửa đầu sách kể một tình huống quen: bạn có hẹn lúc 18 giờ, đến sớm từ 17 giờ 30, và người bạn xuất hiện lúc 18 giờ 30. Ở kịch bản thứ nhất, cơn giận bùng lên và một tình bạn rạn vỡ. Ở kịch bản thứ hai, bạn hít sâu, để cơn giận trôi đi như một đám mây, rồi hỏi han người bạn bằng sự lo lắng thật lòng. Cùng một sự kiện, hai kết cục. Từ đó sách đưa ra công thức “SỰ KIỆN + LỰA CHỌN + PHẢN ỨNG = KẾT QUẢ”, nhấn vào khoảnh khắc lựa chọn nằm giữa sự kiện và phản ứng.
Với tác giả, người thành công không phải người không gặp khó khăn, mà là người chủ động chọn những phản ứng giúp mình đi xa hơn, trưởng thành hơn, bình an hơn. Đó không phải kiểu thành công «có mọi thứ», mà là kiểu thành công «không đánh mất chính mình», và vì thế nó không tách rời khỏi hạnh phúc. Nếu bạn đang đi tìm hướng cho đời mình, bài Mục đích sống là gì? trên Inti Books có thể là bước đọc tiếp theo.
Hạnh phúc là con đường, không đợi ở đích
Trong bài «5 bí mật thức tỉnh…», viết quanh hình ảnh leo núi Fansipan, tác giả cho rằng thành công là đích đến, còn hạnh phúc là con đường. Người chỉ vui trong ít phút trên đỉnh sẽ bỏ lỡ gần như trọn chặng đường đã đi. Sách viết: “Hạnh phúc không nằm ở nơi bạn đến – nó ở cách bạn bước đi.” Trong công việc cũng vậy: nếu chỉ chờ đến ngày ký hợp đồng hay chốt doanh thu mới cho phép mình vui, cả cuộc sống sẽ chỉ là chờ đợi.
Bài «Thiền – cầu nối giữa thành công và hạnh phúc» thêm một điểm: khác với thành công, hạnh phúc có thể đến ngay khi ta bắt đầu sống chánh niệm, tức biết mình đang ăn, đang uống, đang cảm thấy gì. Còn bài «Thành công và hạnh phúc bắt đầu từ… một hơi thở» chỉ ra điểm khởi đầu giản dị nhất: quay về hơi thở, để hành động không còn xuất phát từ sự thiếu thốn mà từ sự đủ đầy.
Thử trong 5 phút: đặt lại thứ tự cho một ngày làm việc
- Chọn một sự kiện. Nhớ lại một việc hôm nay khiến bạn khó chịu: một cuộc họp trễ giờ, một tin nhắn cộc lốc.
- Viết theo công thức. Ghi bốn dòng: sự kiện, lựa chọn bạn đã có, phản ứng bạn đã làm, kết quả nhận được.
- Tìm một lựa chọn khác. Hỏi: nếu dừng lại một nhịp thở, mình có thể chọn phản ứng nào khác?
- Chọn một phẩm chất «thành nhân». Viết ra một phẩm chất bạn muốn rèn trong tuần này, như kiên nhẫn hay chính trực, và một việc nhỏ để thực hành nó ngay ngày mai.
Hỏi – đáp
Vì sao thành công rồi vẫn thấy trống rỗng?
Theo sách «Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì», thành công đạt được bằng sự vội vã và bằng cách bỏ quên phần sâu nhất trong mình thì khó bền. Tác giả ví thành tựu bên ngoài thiếu tỉnh thức bên trong như lâu đài xây trên cát. Cảm giác chán giữa lúc đủ đầy được sách xem là lời mời quay vào trong; nếu nó kéo dài, hãy tìm hỗ trợ chuyên môn.
Thành Toàn trong sách có giống «thành toàn cho ai» không?
Không. Trong sách, Thành Toàn là khái niệm riêng của tác giả: thành công, hạnh phúc và bình an từ nội tâm cùng có mặt, tức sống đúng với linh hồn mình. Thứ tự được đề nghị là thành nhân trước, rồi thành công, rồi thành toàn. Đây là một cách nhìn tâm linh để chiêm nghiệm về đời mình, không phải thuật ngữ khoa học.
Người bận rộn có cần thiền để cân bằng thành công và hạnh phúc không?
Sách cho rằng thiền không phải để trốn đời mà để sống trọn vẹn giữa đời: rèn nhận thức, sự tập trung và sự có mặt trong công việc. Bài «Thiền – cầu nối giữa thành công và hạnh phúc» khuyên đừng chờ rảnh mới thiền, vì theo tác giả, chính việc thiền giúp ta có thêm thời gian rảnh. Bắt đầu từ vài hơi thở có ý thức là đủ.
Chưa thành công thì có hạnh phúc được không?
Theo sách thì có. Tác giả viết rằng không thành công vẫn có thể thành nhân, và điều đó đã là đúng. Trong bài viết quanh hình ảnh leo Fansipan, mỗi bước chân được xem là một thành công nhỏ, còn hạnh phúc nằm trên con đường chứ không đợi ở đỉnh. Bài về thiền cũng nói hạnh phúc có thể đến ngay khi ta bắt đầu sống chánh niệm.
Bài liên quan: Hạnh phúc tự thân là gì? Vì sao không cần đợi điều kiện · Doanh nhân tỉnh thức là gì? Chuyện «Cá Mập nội tâm»
Tóm tắt cả cuốn: Tóm tắt sách Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì: nội dung, bài học
Đọc thêm từ sách
- Trang sách Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì trên Inti Treasury: mục lục, hỏi – đáp và phần đọc thử.
- Đọc trọn phần bàn về trì hoãn và cơn giận, hai lúc ta cần «lựa chọn phản ứng», trên Inti Treasury: Sứ mệnh, chuyển hóa sự trì hoãn và chuyển hóa cơn giận.
- Trang sách Bạn Muốn Được Nhớ Đến Vì Điều Gì trên Inti Books.
- Bài liên quan: Ý nghĩa cuộc sống không nằm ở nơi bạn đang tìm.
